Het belangrijkste in het kort
- Geen enkele methode is perfect – combineer er meerdere.
- Precisieweegschaal en schuifmaat zijn de belangrijkste gereedschappen voor onderweg.
- Wolfraam heeft bijna dezelfde dichtheid als goud – daarvoor heb je geleidbaarheids- of ultrasoontests nodig.
- Bij hoge bedragen loont een controle bij een vakhandelaar.
1. Visuele controle
Begin met je ogen en een loep, ideaal is tien keer vergroting. Echte beleggingsmunten hebben scherpe details, nette randen, een gelijkmatige ribbelrand en duidelijke, regelmatig gezette letters. Vergelijk het motief met hoge-resolutie beelden op de site van het munthuis: namaak vertoont vaak zachte of wazige details, verkeerde lettertypen, verschoven elementen of een vreemde kleurzweem. Moderne munten zoals de Maple Leaf dragen bovendien beveiligingskenmerken, zoals fijne radiale lijnen en een microgravure.
Goudstaven vermelden fabrikant, gewicht, gehalte en meestal een serienummer dat bij het certificaat moet horen. Controleer of de fabrikant op de Good Delivery List van de LBMA staat.
Belangrijk: ook keurmerken, serienummers en certificaten zijn na te maken. De visuele controle is een begin, geen bewijs.
2. Wegen en meten
Dat is buiten een laboratorium de meest veelzeggende test. Met een precisieweegschaal (0,01 g) en een digitale schuifmaat vergelijk je gewicht, diameter en dikte met de officiële opgaven van het munthuis. Omdat goud zo dicht is, lukt het namaak van goedkoper metaal nauwelijks om tegelijk gewicht én afmetingen te raken: klopt het gewicht, dan is het stuk te dik of te breed – of andersom.
| Munt | Gehalte | Gewicht | Diameter |
|---|---|---|---|
| Krugerrand 1 oz | 916,7 | 33,93 g | 32,77 mm |
| American Eagle 1 oz | 916,7 | 33,93 g | 32,70 mm |
| Maple Leaf 1 oz | 999,9 | 31,11 g | 30,00 mm |
| Wiener Philharmoniker 1 oz | 999,9 | 31,10 g | 37,00 mm |
| Britannia 1 oz (sinds 2013) | 999,9 | 31,10 g | 38,61 mm |
| Gouden tientje (10 gulden) | 900 | 6,73 g | 22,50 mm |
| Nederlandse dukaat | 983 | 3,49 g | 21,00 mm |
Meer referentiewaarden, ook de dikte, publiceren de munthuizen zelf, zoals de Koninklijke Nederlandse Munt voor de dukaat of de Royal Canadian Mint voor de Maple Leaf. Kleine afwijkingen door slijtage zijn bij oude circulatiemunten normaal, bij nieuwe beleggingsmunten niet. Nóg sneller werkt een muntenmaat, waarin alleen munten met precies de juiste diameter en dikte passen.
3. Magneettest
Goud is niet magnetisch. Blijft een stuk aan een sterke neodymiummagneet kleven, dan is het zeker geen massief goud. Ook de glijtest zegt iets: laat de magneet over een schuin gehouden munt glijden – bij echt goud wordt hij door wervelstromen merkbaar afgeremd. Omgekeerd bewijst de magneettest weinig, want ook koper, lood en wolfraam zijn niet magnetisch. Hij filtert dus alleen grove namaak met een ijzeren of stalen kern uit.
4. Klanktest
Balanceer de munt op je vingertop en tik hem met een andere munt licht aan. Echte gouden en zilveren munten klinken met een heldere, lange toon na; namaak van andere legeringen klinkt vaak doof en kort. Er bestaan apps die de klank met referentieopnamen vergelijken. De test werkt alleen zonder capsule en vraagt wat oefening – zie hem als extra aanwijzing.
5. Dichtheidstest
Zuiver goud heeft een dichtheid van 19,32 g/cm³. Je stelt die vast met een nauwkeurige weegschaal en een glas water: weeg het stuk in de lucht en dan, opgehangen aan een dun draadje, volledig onder water.
Dichtheid = gewicht in lucht ÷ (gewicht in lucht − gewicht in water)
Munten en staven van fijn goud horen rond 19,3 uit te komen, munten van 22 karaat zoals de Krugerrand of American Eagle rond 17,5 tot 17,8, zilver rond 10,5. Lood, koper, messing en de meeste vergulde namaakstukken vallen duidelijk door de mand. De grens: wolfraam heeft met 19,25 g/cm³ vrijwel exact dezelfde dichtheid als goud. Een staaf met wolfraamkern overleeft deze test.
6. Elektronische testapparatuur
Apparaten die de elektrische geleidbaarheid meten, herkennen ook stukken met een wolfraam- of loodkern – vaak zelfs door een capsule of blister heen. Goud, zilver en wolfraam geleiden stroom heel verschillend, dus zulke apparaten laten zich niet misleiden door een kloppende dichtheid.
Voor staven bestaan daarnaast ultrasoonapparaten die meten hoe geluid zich in het metaal voortplant en zo insluitsels of holtes aan de binnenkant zichtbaar maken. Beide types zijn voor incidenteel gebruik prijzig. Veel edelmetaalhandelaren hebben ze in huis en controleren tegen een kleine vergoeding.
7. Toetssteen met zuur
Bij sieraden is de toetssteen gebruikelijk: je wrijft een streep van het stuk op de steen en bestrijkt die met testzuren voor verschillende karaat. Of de streep oplost, verraadt het globale gehalte. Voor beleggingsmunten en staven is de methode ongeschikt – ze laat sporen na en test alleen het oppervlak. Een dikke vergulding over een wolfraamkern doorstaat die test moeiteloos.
8. Professionele analyse
- Röntgenfluorescentie (XRF): niet-destructief en snel – een XRF-spectrometer toont in seconden de exacte samenstelling van de legering. Alleen aan het oppervlak wel te verstaan, daarom combineert men die bij staven met een dichtheids- of geleidbaarheidsmeting.
- Smeltproef: de nauwkeurigste methode die er bestaat, maar ze vernietigt een klein staaltje. Raffinaderijen zetten haar vooral in bij oud goud en grotere partijen.
9. Zilver testen
Voor zilver gelden dezelfde principes: gewicht en afmetingen, magneet (zilver is niet magnetisch, maar remt de magneet bij de glijtest juist extra sterk af), klank en dichtheid (zuiver zilver circa 10,49 g/cm³). Een leuk proefje: een ijsblokje op een zilveren staaf smelt opvallend snel, want zilver geleidt warmte beter dan bijna elk ander metaal. Ook geleidbaarheidsapparaten werken bij zilver betrouwbaar.
Welke methode waarvoor?
| Methode | Herkent | Herkent niet |
|---|---|---|
| Visuele controle | Grove namaak, verkeerde motieven | Goede kopieën |
| Wegen en meten | De meeste namaak van lichtere metalen | Zorgvuldig aangepaste wolfraamnamaak |
| Magneet | IJzer- en stalen kernen | Koper, lood, wolfraam |
| Dichtheid | Lood, koper, messing, meeste vergulde namaak | Wolfraam |
| Geleidbaarheid / ultrasoon | Ook wolfraamkernen | Bij juist gebruik bijna niets |
| Toetssteen | Karaat bij sieraden | Vergulde kernen; beschadigt het oppervlak |
| XRF | Exacte legering van het oppervlak | Wat onder het oppervlak ligt |
Typische waarschuwingssignalen voor namaak
- Een prijs duidelijk onder de materiaalwaarde – het meest voorkomende waarschuwingssignaal van allemaal.
- Een verkoper die wegen en meten weigert of de munt na de controle “nog even wil inpakken” (het wisseltrucje).
- Jaartallen die nooit hebben bestaan, of staven zonder serienummer van een onbekende fabrikant.
- Zogenaamd oude munten in perfecte staat en in ongewoon grote aantallen.
Namaak wordt vooral verkocht waar kopers vóór het betalen niet kunnen controleren – online met vooruitbetaling. Wie persoonlijk koopt en ter plekke test, schakelt het grootste deel van het risico uit. Meer daarover in Goud veilig kopen en Oplichting met goud herkennen.
Veelgestelde vragen
Hoe test ik goud thuis het eenvoudigst?
Weeg het stuk op een precisieweegschaal met 0,01 g nauwkeurigheid, meet diameter en dikte met een digitale schuifmaat en vergelijk met de referentiewaarden. Voeg een magneettest toe – daarmee herken je het merendeel van alle namaak.
Trekt echt goud een magneet aan?
Nee. Blijft een stuk aan de magneet hangen, dan is het geen goud. Maar een niet-magnetisch stuk is niet automatisch echt, want veel onedele metalen zijn ook niet magnetisch.
Kan een juwelier goud testen?
Veel juweliers testen sieraden met testzuur of XRF. Voor beleggingsmunten en staven is een edelmetaalhandelaar met geleidbaarheids- of ultrasoonapparaat de betere keuze.
Werkt de bijttest?
Nee. Bijten kan een munt beschadigen en zegt niets over moderne namaak.
Bronnen
Deze gids dient ter algemene informatie en vervangt geen beleggings-, belasting- of juridisch advies. Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend; regels kunnen veranderen. Bijgewerkt: 24 oktober 2026.